روش‌هاي نرم‌افزاري‌
در اينجا از برنامه فتوشاپ براي اين كار استفاده مي‌كنيم. البته در نرم‌افزارهاي ديگر نيز روش كار تقريباً به يك شكل است و ممكن است ابزارها و منو‌ها متفاوت باشند. همچنين پلاگين‌ها و برنامه‌هاي زيادي وجود دارند كه مي‌توانند با تنظيمات متنوعي كه دارند اين كار را برايتان انجام دهند (به عنوان مثال، برنامه‌هاي iphoto يا Picasa داراي فيلتر‌هاي سريعي براي تبديل عكس‌ها هستند).
 
در اينجا محبوب‌ترين و پايه‌اي‌ترين روش‌هاي تبديل عكس رنگي را در فتوشاپ بدون هيچ برنامه جانبي معرفي مي‌كنيم كه عبارتند از: Channel Mixer ،Gradient Map، و Desaturation. شما مي‌توانيد هر يك از آن‌ها را به ميل خودتان و به طور جداگانه استفاده كنيد.

Channel Mixer
محبوب‌ترين روش براي تبديل عكس‌هاي رنگي به سياه و سفيد، استفاده از Channel Mixer است. متأسفانه يك تصور غلط درباره اين تكنيك وجود دارد: تمامي درصد‌ رنگ‌هاي RGB بايد برابر صددرصد شوند. حقيقت اين است كه هيچ نيازي نيست كه اين رنگ‌ها صددرصد شوند و اين رنگ‌ها مي‌توانند عملاً هر مقدار مساوي ديگري كه شما تعيين مي‌كنيد، داشته باشند. هدف اين است كه عكس از ديد خود شما خوشرنگ به نظر بيايد. آخرين باري كه از اين تكنيك استفاده كردم، مقاديري كه براي شروع مورد استفاده قرار دادم، به اين شكل بود: B پنج‌درصد،
G سي‌درصد و R هفتاددرصد.

اما چطور بايد با استفاده از كانال‌هاي رنگي يا Channel Mixer اين كار را انجام داد؟ ابتدا عكس مورد نظر را با فرمانFile< Open در داخل فتوشاپ باز كنيد. سپس از پالت لايه‌ها روي دكمه Create new fill or ...  كليك كرده و گزينهChannel Mixer را انتخاب كنيد. (شكل 1)

شكل 1

در پنجره‌اي كه باز مي‌شود، ابتدا گزينه Monochrom را در پايين پنجره فعال كنيد. در اين حالت هر سه ميله‌بار RGB  روي پنجره نمايش داده مي‌شود و كانال رنگي خروجي كه از منوي Output Channel قابل تغيير است، روي گزينه Gray ثابت مي‌شود. شما هم مي‌توانيد با مقادير B پنج‌درصد، G سي‌درصد و R هفتاددرصد شروع كنيد و اندك اندك مقادير متغيرها را تغيير دهيد تا به وضوح مورد نظرتان برسيد. نگران نباشيد، به زودي سراغ كيفيت رنگ‌ها هم خواهيم رفت. ضمنا مي‌توانيد با تغيير Constant نور تصوير را كم يا زياد كنيد. در اين مثال Constant روي 2 قرار دارد. (شكل 2)

شكل 2

در صورتي كه از فتوشاپ CS2 استفاده مي‌كنيد، مي‌توانيد با نگه داشتن دكمه Ctrl و انتخاب لايه‌هاي موجود در پالت لايه‌ها، آن را بكشيد و روي آيكون New Layer در پايين پالت لايه‌ها رها كنيد، تا يك كپي ديگر از هر كدام از آن‌ها در روي لايه‌هاي قبلي ايجاد شود. راه ساده‌تر آن است كه دكمه‌‌هاي Ctrl+E و سپس Ctrl+J را بزنيد تا لايه‌هاي مذكور يكي شده و يك نسخه از لايه جديد روي لايه قبل ايجاد شود. (در صورتي كه تازه‌كار هستيد، حتي در فتوشاپ CS2 هم از روش دوم استفاده كنيد. تصاوير مربوط به روش دوم است) حالا يكي از لايه‌هاي (يا سري لايه‌ها) جديد را انتخاب كرده و جلوه آميختگي آن را روي Color Burn قرار دهيد و Opacity آن را به پنج درصد تا پانزده درصد (بسته به نوع عكس) تغيير دهيد. (شكل 3)

شكل 3

به همان روش قبل، لايه جديد ديگر را نيز انتخاب كرده، جلوه آميختگي آن را روي Soft Light و Opacity آن را روي پانزده‌درصد تا سي‌درصد قرار دهيد. حالا عكس شما يك عكس سياه و سفيد واقعي است كه عمق رنگ و كنتراست بسيار قابل قبولي هم دارد. شايد باور نكنيد كه شما حتي نگاتيو اين عكس سياه و سفيد را نيز در دست داريد.

توجه داشته باشيد كه حتي پس از ذخيره كردن عكس و باز كردن مجدداً آن روي يك كامپيوتر ديگر نيز مي‌توانيد مقدار تنظيمات مختلف (و حتي مقدار سياه و سفيد شدن عكس) را تغيير دهيد؛ زيرا شما از لايه‌هاي تنظيم كننده استفاده كرده‌ايد. اگر نمي‌دانيد لايه‌هاي تنظيم كننده چيست، بهتر است آموزش فتوشاپ شماره قبل را مجدداً مطالعه كنيد. ضمناً لايه‌هاي تنظيم كننده، يك پالت هم براي Contrast/Brigtness دارد كه مي‌تواند <تايم عكس> (اصطلاح عكاسان در مورد ميزان كنتراست فيلم) را بالاتر يا پايين‌تر ببرد. (عكس 4)

شكل 4

Gradient Map
خود من هيچ‌وقت از اين روش استفاده نمي‌كنم، اما به هرحال روشي ساده و سريع به حساب مي‌آيد. به همان روش قبل، عكس را باز كرده و از همان گزينه‌اي كه Channel Mixer را اضافه كرديد، Gradient Map را انتخاب كنيد. در كادر محاوره‌اي باز شده، روي منوي باز شدني كليك كنيد و گزينه Black &White را انتخاب كنيد. سپس OK كنيد. همين!

اين روش اگرچه سريع است، به شما اجازه تغيير رنگ بعدي را نمي‌دهد. ضمناً در صورتي كه گزينه Reveres را كليك كنيد، تصوير سياه و سفيد را به صورت نگاتيو مي‌بينيد. (شكل 5)

شكل 5

Desaturation
اين روش اگرچه سريع و بسيار ساده است. اما شخصاً معتقدم موجب <تخت شدن> تصوير سياه و سفيد مي‌شود و عكسي كه در انتها به‌دست ميآيد، آن‌طور كه بايد، عمق رنگ ندارد. فايلي را كه مي‌خواهيد سياه و سفيد كنيد، به روش قبل باز كرده و از همان گزينه Adjustment Layers گزينه Hue/Saturation را انتخاب كنيد. در كادر محاوره‌اي باز شده، مقدار Saturation يا همان چگالي رنگ را به 100 برسانيد. سپس OK  كنيد. (نكته: در صورتي كه نمي‌خواهيد از لايه‌هاي تنظيم كننده استفاده كنيد، كليك كردن دكمه‌هاي Ctrl+Shift+U نيز همين كار را روي تصوير انجام مي‌دهند، اما فراموشنكنيد كه ديگر در آينده راه بازگشتي نداريد و پيسكل‌هاي رنگي را به طور كلي از دست داده‌ايد.) (شكل 6)

شكل 6

تغيير رنگ در Picasa
Picasa برنامه بسيار ساده و جالبي است كه به صورت رايگان از طرف سايت محبوب Google براي مديريت عكس‌هاي كاربران ارائه مي‌شود. (www.picasa.com) اگرچه اين برنامه در حقيقت يك برنامه نمايش عكس است و به عنوان يك ويرايشگر حرفه‌اي مورد استفاده قرار نمي‌گيرد، اما براي بسياري از كاربران خانگي كه حوصله و وقت درگير شدن در منوهاي پيچيده برنامه‌هاي ويرايشگر عكس مثل فتوشاپ را ندارند، فيلتر‌هاي جالب و سريعي را ارائه مي‌كند كه در نوع خود مناسبند.

شكل 7

هنگامي‌كه اين برنامه را دريافت و نصب مي‌كنيد، بلافاصله از تمام عكس‌هاي داخل كامپيوتر شما يك فهرست تهيه مي‌كند و آن‌ها را در رابطه كاربري خودش فهرست مي‌كند. همانند هر برنامه نمايشگر ديگري، با دوبار كليك كردن روي يك عكس، آن را در حالت بزرگ‌تري مي‌بينيد.
 
در اين حالت در پانل سمت چپ برنامه روي گزينه Effects كليك كنيد. در منوي ظاهر شده، دوازده فيلتر آماده را مشاهده مي‌كنيد كه از جمله آن‌ها مي‌توان به B&W ،Sepia ،Soft Focus و Glow اشاره كرد. پيشنهاد مي‌كنم در صورتي كه از پيكاسا استفاده مي‌كنيد، به جاي استفاده از فيلتر B&W معمولي برنامه، از Filtered B&W استفاده كنيد تا مجدداً لذت استفاده از فيلم‌هاي ايلفورد قديمي به خاطر آوريد. (ضمناً روي سايت شبكه نيز مي‌توانيد مقاله مفصلي درباره برنامه Picasa و قابليت‌هاي متنوع آن پيدا كنيد.شكل 7